İlk Yardım

2. Hasta/Yaralının ve Olay Yerinin Değerlendirilmesi

A. Hasta/yaralının Değerlendirilmesi

Hasta/yaralının değerlendirilmesinin amacı:

– Hastalık ya da yaralanmanın ciddiyetinin değerlendirmesi,

– İlk yardım önceliklerinin belirlenmesi,

– Yapılacak ilk yardım yönteminin belirlenmesi,

– Güvenli bir müdahale sağlanması,

Hasta/yaralının ilk değerlendirmesi:

i. Bilinç durumunun değerlendirilmesi: Öncelikle hasta/yaralının bilinç durumu değerlendirilir. Hasta/yaralıya önce sözlü uyaranla (iyi misiniz?), cevap alınmazsa hafifçe omuzuna dokunarak ve sözlü uyaranla (iyi misiniz?) bilinç durumu değerlendirilmesi yapılır.

  Bilinç düzeyi yaralanmanın ağırlığını gösterir.

ii. Hava yolunun değerlendirilmesi (A): Bilinç kaybı olan hasta/yaralının hava yolu değerlendirilirken “3 aç kuralı” uygulanır.

Aç 1. Nefes almayı engelleyen ve boğazı kapatan kravat, gömlek düğmesi, fular gibi giysiler açılır.

Aç 2. Hasta/yaralının ağzı açılır ve göz ile kontrol edilir, eğer yabancı cisim var ise işaret parmağı ile (bebeklerde serçe parmak ile) ağızdan çıkarılır.

Aç 3. Hava yolu açıklığı sağlanır. Hava yolu açıklığı sağlanırken baş, boyun gövde ekseni düz olacak şekilde yatırılır. Daha sonra bir el hasta/yaralının alnına, diğer elin iki parmağı çene kemiğinin üzerine koyulur, alından bastırılıp çeneden kaldırılarak baş geriye doğru itilip Baş geri – Çene yukarı Pozisyonu verilir. Bu işlem sırasında sert hareketlerden kaçınılmalıdır.

Baş geri – Çene yukarı Pozisyonu

iii. Solunumun değerlendirilmesi (B): İlk yardımcı, başını hasta/yaralının göğsüne bakacak şekilde yan çevirerek yüzünü hasta/yaralının ağzına yaklaştırır, Bak – Dinle – Hisset Yöntemi ile solunum yapıp yapmadığını 10 saniye süre ile değerlendirir.

Bak – Dinle – Hisset Yöntemi

  • Bak: Solunum hareketini gözle, göğüs kafesi kalkıp iniyor mu?
  • Dinle:Solunum sesini dinle, soluk sesi duyuluyor mu?
  • Hisset: Hasta/yaralının nefesini hissetmeye çalış, soluk yanağa geliyor mu?

Solunum yoksa derhal Temel Yaşam Desteğine başlanır.

iv. Dolaşımın değerlendirilmesi (C): Dolaşım değerlendirmesi ambulans ekiplerince ya da acil servislerde yapılır.

***İlk değerlendirme sonucu hasta/yaralının bilinci kapalı fakat solunumu varsa derhal KOMA POZİSYONUNA getirilir.

Koma Pozisyonu

Hasta/yaralının ikinci değerlendirmesi:

İlk muayene ile hasta/yaralının yaşam belirtilerinin varlığı güvence altına alındıktan sonra ilk yardımcı ikinci muayene aşamasına geçerek baştan aşağı muayene yapar.

İkinci değerlendirme aşamaları şunlardır:

– Görüşerek bilgi edinme,

  • İlk yardımcı kendini tanıtır,
  • Hasta/yaralının ismini öğrenir ve adıyla hitap eder,
  • Hoşgörülü ve nazik davranarak güven sağlar,
  • Hasta/yaralının endişelerini gidererek rahatlatır,
  • Olayın mahiyeti, koşulları, kişisel öz geçmişleri, sonuç olarak ne yedikleri, kullanılan ilaçlar ve alerjinin varlığı sorularak öğrenilir.

 

– Baştan aşağı kontrol,

  • Baş,
  • Boyun,
  • Göğüs kafesi,
  • Karın boşluğu,
  • Kol ve bacaklar,

B. Olay Yerinin Değerlendirilmesi

Olay yerinin değerlendirilmesinin amacı:
  • Olay yerinde tekrar kaza olma riskini ortadan kaldırmak,
  • Olay yerindeki hasta/yaralı sayısını ve türlerini belirlemek,
Olay yerinin değerlendirilmesinde yapılacak işler:

Herhangi bir olay yerinin değerlendirilmesinde aşağıdakiler mutlaka yapılmalıdır;

  • Kazaya uğrayan araç mümkünse yolun dışına ve güvenli bir alana alınmalı,
  • Olay yeri güvenli bir şekilde işaretlenmeli,
  • Kaza noktasının önüne veya arkasına, gelecek araç sürücülerini yavaşlatmak ve olası ikinci bir kazayı önlemek için uyarı işaretleri (üçgen reflektör) kullanılmalı,
  • Olay yerinde hasta/yaralıya yapılacak yardımı güçleştirecek veya engelleyecek meraklı kişiler olay yerinden uzaklaştırılmalı,
  • Olası patlama ve yangın riskini önlemek için olay yerinde sigara içilmemeli,
  • Gaz kaçağı söz konusu ise zehirlenmeleri ve patlamaları önlemek için gerekli tedbirler alınmalıdır,
  • Hasta/yaralı gerekmedikçe yerinden oynatılmamalıdır,
  • Hasta/yaralının bilinci kapalı ise ağızdan hiçbir şey verilmemelidir,
  • Hemen tıbbi yardım (112) istenmelidir,
  • Hasta/yaralının endişeleri giderilmeli, nazik ve hoşgörülü olmalıdır,
  • Hasta/yaralının paniğe kapılmasını engellemek için yarasını görmesine izin verilmemelidir,
  • Yardım ekibi gelene kadar olay yerinde kalmalıdır.