İlk Yardım

3. TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

A. Solunum ve Kalp Durması

Solunum durması:

Solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun yaşamak için ihtiyacı olan oksijenden yoksun kalmasıdır. Hemen yapay solunuma başlanmaz ise bir süre sonra kalp durması meydana gelir.

Kalp durması:
Bilinci kapalı kişide kalp atımının olmaması durumudur. Kalp durmasına en kısa en kısa sürede müdahale edilmezse dokuların oksijenlenmesi bozulacağı için beyin hasarı oluşur.

Kişide solunumun olmaması, bilincin kapalı olması, hiç hareket etmemesi ve uyaranlara cevap vermemesi kalp durmasının belirtisidir.

Temel Yaşam Desteği:

Yaşam kurtarmak amacı ile hava yolu açıklığı sağlandıktan sonra, solunumu ve/veya kalbi durmuş kişiye yapay solunum ile akciğerlerine oksijen gitmesini, dış kalp masajı ile de kalpten kan pompalanmasını sağlamak üzere yapılan ilaçsız müdahaledir.

Baş geri – Çene yukarı Pozisyonu:

Bilinci kapalı bütün hasta/yaralılarda solunum yolu kontrol edilmelidir. Çünkü dil geriye kayabilir ya da herhangi bir yabancı madde solunum yolunu tıkayabilir. Önce ağız içine gözle bakılır, eğer yabancı cisim var ise çıkarıldıktan sonra hasta/yaralıya baş geri – çene yukarı pozisyonu verilir.

Bunun için;

  • Bir el alına yerleştirilir,
  • Diğer elin iki parmağı çene kemiğinin üzerine yerleştirilir,
  • Alından bastırılıp, çeneden kaldırılarak baş geriye doğru itilir,
  • Böylece dil yerinden oynatılarak hava yolu açıklığı sağlanmış olur.

Baş geri – Çene yukarı Pozisyonu

Yapay solunum:
  • Hasta/yaralının hava yolu açıldıktan sonra, solunum Bak – Dinle – Hisset Yöntemi ile değerlendirilir,

Bak Dinle Hisset Yöntemi

  • Normal solunum yoksa (solunum yoksa veya yetersiz ve düzensiz ise) hemen yapay solunuma başlanır.

Bebeklerde (0 – 12 Ay) dış kalp masajı ve yapay solunum:

  • İlk yardımcı kendisinin ve bebeğin güvenliğinden emin olur,
  • Önce sesli uyaranla (yavrum iyi misin?) cevap alınmazsa ayak tabanına hafifçe vurarak ve sesli uyaranla bilinci kontrol edilir; eğer bilinç yok ise,
  • Çevreden yüksek sesle yadım çağrılır; 112 aratılır,
  • Bebek sert bir zemin üzerine sırt üstü yatırılır,
  • İlk yardımcı temel yaşam desteği uygulayacağı pozisyonu alır,
  • Bebeğin boynunu ve göğsünü saran giysiler açılır,
  • Ağız içi gözle kontrol edilir; hava yolu tıkanıklığına neden olan yabancı cisim var ise çıkartılır,
  • Hava yolunu açmak için, bir el bebeğin alnına, diğer elin iki parmağı çene kemiğine koyulup baş hafifçe yukarı itilerek eğilir, baş geri – çene yukarı pozisyonu verilir,
  • Bebeğin solunum yapıp yapmadığı bak – dinle – hisset yöntemiyle 10 saniye süre kontrol edilir,
  • Solunum yoksa ağız dolusu nefes alınır ve ağız bebeğin ağız ve burnunu içine alacak şekilde yerleştirilir,
  • Bebeğin göğsünü hafifçe yükseltmeye yarayacak kadar her biri 1 saniye süren 2 solunum verilir, havanın geriye çıkması için zaman verilir,
  • Kalp basısı uygulamak için bebeğin göğüs merkezi belirlenir; iki meme başının altındaki hattın ortası göğüs merkezini oluşturur,
  • Bir elin orta ve yüzük parmağı bebeğin göğüs merkezine yerleştirilir,

  • Göğüs yüksekliğinin 1/3 (yaklaşık 4 cm civarı) aşağı inecek şekilde 30 kalp basısı uygulanır, bu işlemin hızı dakikada 100 bası olacak şekilde ayarlanır,
  • Bebeğe 30 kalp masajından sonra 2 solunum yaptırılır (30:2),
  • İlk yardımcı yalnız ise; 30:2 göğüs basısı 5 tur tekrarladıktan sonra 112‘yi kendisi arar,
  • Temel Yaşam Desteğine bebeğin yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam edilir.

Çocuklarda (1 – 8 yaş) dış kalp masajı ve yapay solunum:

  • İlk yardımcı kendisinin ve çocuğun güvenliğinden emin olur,
  • Önce sesli uyaranla (oğlum/kızım iyi misin?) cevap alınmazsa omzuna hafifçe vurarak ve sesli uyaranla bilinci kontrol edilir; eğer bilinç yok ise,
  • Çevreden yüksek sesle yadım çağrılır; 112 aratılır,
  • Çocuk sert bir zemin üzerine sırt üstü yatırılır,
  • İlk yardımcı temel yaşam desteği uygulayacağı pozisyonu alır,
  • Çocuğun boynunu ve göğsünü saran giysiler açılır,
  • Ağız içi gözle kontrol edilir; hava yolu tıkanıklığına neden olan yabancı cisim var ise çıkartılır,
  • Hava yolunu açmak için, bir el çocuğun alnına, diğer elin iki parmağı çene kemiğine koyulup baş hafifçe yukarı itilerek eğilir, baş geri – çene yukarı pozisyonu verilir,
  • Çocuğun solunum yapıp yapmadığı bak – dinle – hisset yöntemiyle 10 saniye süre kontrol edilir,
  • Solunum yoksa alnın üzerine konulan elin baş ve işaret parmağı kullanılarak çocuğun burnu kapatılır,
  • Baş geri – Çene yukarı pozisyonunda iken çocuğun ağzını içine alacak şekilde ağız yerleştirilir,
  • Çocuğun göğsünü yükseltmeye yarayacak kadar her biri 1 saniye süren 2 solunum verilir, havanın geriye çıkması için zaman verilir,
  • Kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucu tespit edilerek alt yarısına bir elin topuğu yerleştirilir,
  • Elin parmakları göğüs kafesiyle temas ettirilmeden, dirsek bükülmeden, göğüs kemiği üzerine vücuda dik olacak şekilde tutulur,

  • Göğüs yüksekliğinin 1/3 (yaklaşık 5 cm civarı) aşağı inecek şekilde 30 kalp basısı uygulanır, bu işlemin hızı dakikada 100 bası olacak şekilde ayarlanır,
  • Çocuğa 30 kalp masajından sonra 2 solunum yaptırılır (30:2),
  • İlk yardımcı yalnız ise; 30:2 göğüs basısı 5 tur tekrarladıktan sonra 112‘yi kendisi arar,
  • Temel Yaşam Desteğine çocuğun yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam edilir.

Yetişkinlerde dış kalp masajı ve yapay solunum:

  • İlk yardımcı kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olur,
  • Önce sesli uyaranla (iyi misiniz?) cevap alınmazsa omuzuna hafifçe vurarak ve sesli uyaranla bilinci kontrol edilir; eğer bilinç yok ise,
  • Çevreden yüksek sesle yadım çağrılır; 112 aratılır,
  • Hasta/yaralı sert bir zemin üzerine sırt üstü yatırılır,
  • İlk yardımcı temel yaşam desteği uygulayacağı pozisyonu alır,
  • Hasta/yaralının boynunu ve göğsünü saran giysiler açılır,
  • Ağız içi gözle kontrol edilir; hava yolu tıkanıklığına neden olan yabancı cisim var ise çıkartılır,
  • Hava yolunu açmak için, bir el hasta/yaralının alnına, diğer elin iki parmağı çene kemiğine koyulup baş, çene kemiği yere dik gelecek şekilde yukarı itilerek eğilir, baş geri – çene yukarı pozisyonu verilir,
  • Hasta/yaralının solunum yapıp yapmadığı bak – dinle – hisset yöntemiyle 10 saniye süre kontrol edilir,
  • Hasta/yaralının solunumu yok ise, kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucu tespit edilerek alt yarısına bir elin topuğu yerleştirilir,
  • Diğer el bu elin üzerine yerleştirilir,
  • Her iki elin parmakları birbirine kenetlenir,
  • Ellerin parmakları göğüs kafesiyle temas ettirilmeden, dirsek bükülmeden, göğüs kemiği üzerine vücuda dik olacak şekilde tutulur,

  • Göğüs yüksekliğinin 1/3 (yaklaşık 5 cm civarı) aşağı inecek şekilde 30 kalp basısı uygulanır, bu işlemin hızı dakikada 100 bası olacak şekilde ayarlanır,
  • Baş geri – çene yukarı pozisyonu tekrara verilerek hava yolu açıklığı sağlanır,
  • Alnın üzerine konulan elin baş ve işaret parmağı kullanılarak hasta/yaralının burnu kapatılır,
  • Baş geri – Çene yukarı pozisyonunda iken hasta/yaralın ağzını içine alacak şekilde ağız yerleştirilir,
  • Hasta/yaralının göğsünü yükseltmeye yarayacak kadar her biri 1 saniye süren 2 solunum verilir, havanın geriye çıkması için zaman verilir,
  • Hasta/yaralıya 30 kalp masajından sonra 2 solunum yaptırılır (30:2),
  • Temel Yaşam Desteğine hasta/yaralının yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam edilir.

B. Hava Yolu Tıkanıklığı

Hava yolu tıkanıklığı:

Hava yolunun, solunumu gerçekleştirmek için gerekli havanın geçişine engel olacak şekilde tıkanmasıdır. Tıkanma kısmi tıkanma ya da tam tıkanma şeklinde olabilir.

Kısmi tıkanma belirtileri;

  • Öksürür,
  • Nefes alabilir,
  • Konuşabilir,

– Bu durumda hastaya dokunulmaz, öksürmeye teşvik edilir.

Tam tıkanma belirtileri;

  • Nefes alamaz,
  • Acı çeker, ellerini boğazına götürür,
  • Konuşamaz,
  • rengi morarmıştır.

– Bu durumda Heimlich Manevrası (karına baskı uygulama) yapılır.

 

Yetişkinlerde Heimlich Manevrası

Kısmi tıkanıklık olan kişilerde ilk yardım uygulaması:

  • Eğer kişinin hava yolunda yeterli hava giriş çıkışı mevcutsa, kazazede öksürmeye teşvik edilmeli, yakından izlenmeli ve başka bir girişimde bulunulmamalıdır,
  • Kazazede takip edilmeli, solunum ve öksürüğünde zayıflama olursa ya da kaybolursa ve morarma saptanırsa derhal girişimde bulunulmalıdır,
  • Belirgin bir yabancı cisim, yerinden çıkmış veya gevşemiş takma dişleri varsa bunlar yerinden çıkarılır,
  • Eğer yabancı cisim görülemiyorsa ve hastanın durumu kötüye gidiyorsa aşağıda tam tıkanmada anlatılan uygulamalara başlanır.

Tam tıkanıklık olan kişilerde ilk yardım uygulaması:

  –  Bilinci yerinde tam tıkanıklık olan kişilerde Heimlich Manevrası

  • Hastanın yanında veya arkasında durulur,
  • Bir elle göğsü desteklenerek öne eğilmesi sağlanır,
  • Diğer elin topuğu ile hızla 5 kez sırtına süpürür tarzda vurulur,
  • Tıkanıklığın açılıp açılmadığına bakılır, açıldıysa işlem durdurulur,
  • Açılmadıysa, bir elin baş parmağı midenin üst kısmına, göğüs kemiği altına gelecek şekilde yumruk yaparak konur. Diğer el ile yumruk yapılan el kavranır,
  • Kuvvetle arkaya ve yukarı doğru bastırılır,
  • Bu hareket 5 – 7 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar tekrarlanır,
  • Solunum değerlendirilir,
  • Tıbbi yardım istenir (112).

 

–  Bebeklerde tam tıkanıklık olan hava yolunun açılması:

  • Bebek ilk yardımcının bir kolu üzerine ters olarak yatırılır,
  • Baş parmak ve diğer parmakların yardımıyla bebeğin çenesi kavranarak boynundan tutulur ve yüzüstü pozisyonda öne doğru eğilir,
  • Baş gergin ve gövdesinden aşağıda bir pozisyonda tutulur,
  • 5 kez el bileğinin iç kısmı ile bebeğin sırtına kürek kemiklerinin arasına hafifçe vurulur,
  • Yabancı cisim çıkıp çıkmadığına bakılır,
  • Çıkmadıysa başı gövdesinden aşağıda olacak şekilde sırtüstü tutulur,
  • 5 kez iki parmak göğüs kemiğinin alt kısmından karnın üst kısmına baskı uygulanır,

Bebeklerde Heimlich Manevrası

  • Yabancı cisim çıkana kadar devam edilir,
  • Tıbbi yardım istenir (112).