Aziz Sancar

ABD’deki Kuzey Carolina Üniversitesi Biyokimya ve Biyofizik bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Aziz Sancar (8 Eylül 1946, Savur) Hücrelerin hasar gören DNA’ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran araştırmaları sayesinde 2015 Nobel Kimya Ödülü‘nü kazandı. Ödüle ABD’li Paul Modrich ve İsveçli Tomas Lindahl ile birlikte layık görülen Aziz Sancar daha önce de kanser tedavisinde circadian clock (ritmik saat) kullanımıyla ödüller almıştı. Kanser oluşumunda ve tedavisinde önemli bir unsur olan DNA onarımı üzerinde yıllardır çalışan Aziz Sancar bu mekanizmayı 35 yılda çözdüklerini, ancak bunun hastalara ulaşmasının biraz zaman alacağını ifade etti.

Aziz Sancar Kimdir?

Aziz Sancar 8 Eylül 1946’da Mardin’in Savur ilçesinde, orta gelirli bir çiftçi ailesinin sekiz çocuğundan yedincisi olarak dünyaya geldi. Anne – babasının okuma yazma bilmediğini söyleyen Sancar “Ancak eğitimin önemini biliyorlardı ve çocuklarının tümünün eğitim alması için ellerinden geleni yaptılar” diyor. İlk eğitimini Mardin’de tamamladı. İyi bir öğrenci olmasının yanı sıra lise futbol takımında kalecilik de yaptı ve Genç Milli Futbol takımı denemelerine çağrıldı.

1963’te girdiği İstanbul Tıp Fakültesi’ni 1969’da bitirdikten sonra Savur’da iki yıl sağlık ocağında hekimlik yaptı. Daha sonra Dallas’a giderek Dallas Texas Üniversitesi’nde Moleküler Biyoloji dalında doktora yaptı. Yale Üniversitesi’nde DNA onarımı dalında doçentlik tezini tamamladı. DNA onarımı, hücre dizilimi, kanser tedavisi ve biyolojik saat üzerinde çalışmalarını sürdürdü.  1997 yılından bugüne Amerika Birleşik Devletleri North Carolina-Chapel Hill’de North Carolina Üniversitesi Biyokimya ve Biyofizik Bölümü’nde görev yapan Prof. Sancar, gerçekleştirmiş olduğu 300’e yakın bilimsel makale ve bu makalelere yapılan 12 binden fazla atıfla, bilimsel araştırmada eşine az rastlanır bir başarıya imza attı. 33 kitap yayınladı.

Kendisi gibi biyokimya profesörü ve öğretim üyesi olan Gwen Boles Sancar ile evlidir. Eşiyle birlikte ABD’de okuyan Türk öğrencilerine yardım etmek ve Türkiye – Amerikan ilişkilerini geliştirmek amacıyla Aziz & Gwen Sancar Vakfı’nı kurmuştur. Vakfın ABD’nin Kuzey Carolina eyaletinde “Carolina Türk Evi” isimli bir öğrenci misafirhanesi de bulunmaktadır.

 Aziz Sancar’ın nobelprize.org’dan Adam Smith ile Röportajı

 “My wife took the call and woke me up”

Telephone interview with Aziz Sancar immediately following the announcement of the 2015 Nobel Prize in Chemistry, 7 October 2015. The interviewer is Adam Smith, Chief Scientific Officer of Nobel Media.

Türkçe Röportaj (Çeviri):

[Aziz Sancar] Merhaba.

[Adam Smith] O merhaba, Profesör Sancar, Nobelprize.org’dan Adam Smith. Nobel ödülü için çok tebrik ederim.

[Aziz Sancar] Teşekkür ederim.

[Adam Smith] Haberi nasıl öğrendiniz?

[Aziz Sancar] Yarım saat önce bir telefon aldım. Karım açtı telefonu ve beni uyandırdı. Hiç beklemiyorum, çok şaşırdım.

[Adam Smith] [Gülüşmeler] Ben senin sesini duyabiliyorum. Haberi duyduğunuzda ilk yaptığınız ne oldu?

[Aziz Sancar] Mantıklı olabilmek için elimden geleni yaptım. Uyuyordum, ama o an güzel bir deneyimdi.

[Adam Smith] Bu telefonu almak oldukça sıra dışı olmalıdır. Sizin Nobel Ödülü alan ilk Türk bilim insanı olduğunuzu söylerken doğru muyum?

[Aziz Sancar]  Bilim insanı. Orhan Pamuk ilk olarak birkaç yıl önce Edebiyat ödülünü almıştı.

[Adam Smith] Kesinlikle, evet, bilim insanı olarak. Sadece Chapel Hill’de değil Türkiye’de de büyük kutlamalar olacağını tahmin ediyorum.

[Aziz Sancar] Olacağına eminim. Yıllardır benim ne zaman Nobel alacağımı soruyorlardı ve ben bu soruyu duymaktan yorulmuştum. Dolayısıyla ülkem için de ayrıca gurur duyuyorum.

[Adam Smith] Evet kesinlikle. The Prize is of course for mechanistic studies of DNA repair and I suppose it’s been a mammoth task, and is still a mammoth task, mapping all the systems that protect our DNA.

[Aziz Sancar] Doğru.

[Adam Smith] And these repair mechanisms mostly protect us from cancer but presumably they also end up protecting cancer cells as well sometimes.

[Aziz Sancar] That is correct and they’re also important in cancer treatment because many of the anti-cancer drugs do damage DNA and whether cancer cells can repair it or not could influence how cancer is treated.

[Adam Smith] What do you think is going to happen to you now?

[Aziz Sancar] Well, my lectures start at the end of this month and go through December but I think I will try my best to go through with my lectures, but there will be some disruptions I think.

[Adam Smith] I imagine many. Are you looking forward to the attention that is about to descend on you?

[Aziz Sancar] I am of course honoured to get this recognition for all the work I’ve done over the years, but I’m also proud for my family and for my native country and my adopted country, and especially for Turkey it’s quite important.

[Adam Smith] Thank you very much indeed, well when you come to Stockholm in December for the awards ceremony we will have the chance to speak more about this.

[Aziz Sancar] OK, teşekkür ederim.

[Adam Smith] OK, teşekkür ederim. Ve ödül için çok çok tebrikler.

[Aziz Sancar] Çok teşekkür ederim.

[Adam Smith] Teşekkür ederim, güle güle.

İngilizce Röportaj (Orjinal Metin):

[Aziz Sancar] Hello.

[Adam Smith] Oh hello, Professor Sancar, this is Adam Smith from Nobelprize.org. Many congratulations on the award of the Nobel Prize.

[Aziz Sancar] Thank you.  

[Adam Smith] How did you hear the news?

[Aziz Sancar] I just got a call half an hour ago. My wife took it and woke me up. I wasn’t expecting it at all, I was very surprised.

[Adam Smith] [Laughs] I can hear it in your voice. What was the first thing you did on hearing the news?

[Aziz Sancar] I tried my best to be coherent, I was sleeping, and it was a pleasant experience.

[Adam Smith] It must be quite extraordinary, what an amazing phone call to receive. I believe I’m right in thinking that you’re the first Turkish born scientist to receive the Nobel Prize?

[Aziz Sancar]  Scientist. Orhan Pamuk got it in Literature a number of years ago.

[Adam Smith] Exactly, yes, but scientist yes. I imagine that not only will there be celebrations in Chapel Hill but there will be big celebrations in Turkey today.

[Aziz Sancar] I’m sure there will be. Yes they’ve been asking over the years and I was tired of hearing ‘when are you going to get the Nobel Prize?’ so I’m glad for my country as well.

[Adam Smith] Yes indeed. The Prize is of course for mechanistic studies of DNA repair and I suppose it’s been a mammoth task, and is still a mammoth task, mapping all the systems that protect our DNA.

[Aziz Sancar] Right.

[Adam Smith] And these repair mechanisms mostly protect us from cancer but presumably they also end up protecting cancer cells as well sometimes.

[Aziz Sancar] That is correct and they’re also important in cancer treatment because many of the anti-cancer drugs do damage DNA and whether cancer cells can repair it or not could influence how cancer is treated.

[Adam Smith] What do you think is going to happen to you now?

[Aziz Sancar] Well, my lectures start at the end of this month and go through December but I think I will try my best to go through with my lectures, but there will be some disruptions I think.

[Adam Smith] I imagine many. Are you looking forward to the attention that is about to descend on you?

[Aziz Sancar] I am of course honoured to get this recognition for all the work I’ve done over the years, but I’m also proud for my family and for my native country and my adopted country, and especially for Turkey it’s quite important.

[Adam Smith] Thank you very much indeed, well when you come to Stockholm in December for the awards ceremony we will have the chance to speak more about this.

[Aziz Sancar] OK, thank you.

[Adam Smith] OK, thank you. And my many, many congratulations on the award.

[Aziz Sancar] Thank you very much.

[Adam Smith] Thank you, bye bye.

Ödülleri ve Başarıları

  • 1969    MD, Summa Cum Laude (1st in class of 625)
  • 1977    PhD, University of Texas at Dallas
  • 1984    ABD Ulusal Bilim Vakfı (National Science Foundation – NSF) Genç Araştırmacı Ödülü
  • 1990    Amerikan Fotobiyoloji Derneği (American Society for Photobiology) Ödülü
  • 1995    ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü (National Institutes of Health – NIH) Ödülü
  • 1997    TÜBİTAK Bilim Ödülü
  • 2004    ABD Fen ve Sosyal Bilimler Akademisi (American Academy of Arts and Sciences) Ödülü
  • 2005    ABD Ulusal Bilimler Akademisi üyesi
  • 2006    TÜBA (Türkiye Bilimler Akademisi) üyesi
  •  2007    Vehbi Koç Ödülü
  •  2009    University of Texas at Dallas Distinguished Alumni Award
  • 2014    Distinguished Visiting Professor – Academia Sinica
  •  2015    ASBMB Vallee Award
  • 2015    Nobel Kimya Ödülü

Kaynaklar:

  • https://tr.wikipedia.org/wiki/Aziz_Sancar
  • http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2015/sancar-facts.html
  • http://www.med.unc.edu/biochem/people/faculty/primary/asancar
  • http://www.haber7.com/guncel/haber/1589672-prof-dr-aziz-sancar-kimdir-nerelidir-ne-is-yapar
  • http://www.milliyet.com.tr/aziz-sancar-nobel-odulunu-ald-gundem-2128354/
  • http://www.sabah.com.tr/aziz-sancar-kimdir-
  • http://www.ntv.com.tr/teknoloji/aziz-sancar-nobel-kimya-odulunun-sahibi-aziz-sancar-kimdir,WdYxGrFnsECUzu-2HqkAgA
  • http://www.yenisafak.com/diger/nobel-odulunu-aziz-sancar-aldi-aziz-sancar-kimdir-2319593
  • http://www.mynet.com/haber/guncel/nobel-odullu-aziz-sancar-kimdir-sorusuna-yanit-2126455-1
  • http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/bilim-teknik/383309/Savur_dan_Nobel_e…_Prof._Dr._Aziz_Sancar_kimdir_.html